Czy sąd zawsze ustala winę w wyroku rozwodowym?

Jed­nym z ele­men­tów wyro­ku roz­wo­do­we­go jest usta­le­nie przez sąd oso­by win­nej roz­pa­du mał­żeń­stwa. W nie­któ­rych jed­nak przy­pad­kach moż­li­wym jest wyda­nie wyro­ku bez wska­zy­wa­nia takiej oso­by. Poni­żej wska­że­my prze­wi­dzia­ne przez prze­pi­sy praw­ne warian­ty orze­czeń sądo­wych w zakre­sie winy roz­pa­du mał­żeń­stwa.

Katalog orzeczeń

W wyro­ku orze­ka­ją­cym roz­wód sąd może:

  1. orzec o winie jed­ne­go z mał­żon­ków;
  2. orzec o winie oboj­ga mał­żon­ków;
  3. nie orze­kać o winie na zgod­ne żąda­nie mał­żon­ków;
  4. usta­lić, iż mał­żo­nek (bądź żaden z mał­żon­ków) nie pono­si winy.

Wina rozpadu małżeństwa

Wina w roz­pa­dzie mał­żeń­stwa jest sfor­mu­ło­wa­niem nie­do­okre­ślo­nym i nie­zde­fi­nio­wa­nym w żad­nym prze­pi­sie praw­nym. Z winą będzie­my mie­li do czy­nie­nia, gdy doj­dzie do naru­sze­nia obo­wiąz­ków mał­żeń­skich, któ­rych przy­kła­do­wy kata­log zna­lazł się w Kodek­sie rodzin­nym i opie­kuń­czym (m. in. obo­wią­zek wza­jem­nej pomo­cy, wier­no­ści czy współ­dzia­ła­nia dla dobra rodzi­ny). Cha­rak­ter ana­li­zo­wa­nych naru­szeń musi mieć jed­nak cha­rak­ter poważ­ny, co ozna­cza, iż nie każ­de nagan­ne zacho­wa­nie mał­żon­ka uzna­ne zosta­nie za wystar­cza­ją­ce do przy­pi­sa­nia mu winy za roz­kład poży­cia mał­żeń­skie­go. Winy nie moż­na przy­pi­sać np. w sytu­acji prze­mi­ja­ją­cych zakłó­ceń psy­chicz­nych, jeże­li w takim sta­nie dopusz­czo­no się naru­sze­nia obo­wiąz­ków mał­żeń­skich.

Oko­licz­no­ścia­mi, któ­re mogą zostać uzna­ne za winę roz­kła­du poży­cia są m. in.:

  1. zdra­da;
  2. pozo­ry zdra­dy, np. zamiesz­ki­wa­nie jed­ne­go z mał­żon­ków z inną oso­bą;
  3. znie­wa­ża­nie;
  4. bicie;
  5. opusz­cze­nie żony w zaawan­so­wa­nej cią­ży;
  6. odmo­wa wspar­cia w trud­nych chwi­lach;
  7. zmia­na reli­gii;
  8. nie­chęć do pod­ję­cia pra­cy zarob­ko­wej;
  9. odmo­wa współ­ży­cia fizycz­ne­go (ale nie jest nią odmo­wa współ­ży­cia fizycz­ne­go przez mał­żon­kę, nad któ­rą mąż się znę­cał).

Za nie­za­wi­nio­ne przy­czy­ny roz­pa­du mał­żeń­stwa uzna­je się m. in.:

  1. cho­ro­ba jed­ne­go z mał­żon­ków;
  2. nie­po­czy­tal­ność;
  3. cho­ro­ba psy­chicz­na;
  4. bez­płod­ność;
  5. róż­ni­ca cha­rak­te­rów.

Rozkład pożycia małżeńskiego z winy obu stron

W wyro­ku roz­wo­do­wym sąd może stwier­dzić, iż oby­dwo­je mał­żon­ków pono­si winę roz­pa­du mał­żeń­stwa. Pod­sta­wą przy­ję­cia winy mał­żon­ka jest jego dzia­ła­nie bądź zanie­cha­nie, nato­miast obo­jęt­ne jest to, w jakim stop­niu każ­de z mał­żon­ków przy­czy­ni­ło się do roz­kła­du poży­cia mał­żeń­skie­go. W orzecz­nic­twie wska­zu­je się, iż „nie­do­zwo­lo­na reak­cja” jed­ne­go z mał­żon­ków na nagan­ne zacho­wa­nie się dru­gie­go może sta­no­wić pod­sta­wę przy­pi­sa­nia winy roz­kła­du poży­cia mał­żeń­skie­go (np. pobi­cie współ­mał­żon­ka dopusz­cza­ją­ce­go się zdra­dy). To do oce­ny sądu pozo­sta­je, czy w danych oko­licz­no­ściach reak­cja dru­gie­go z mał­żon­ków była uza­sad­nio­na. Nawet nie­wła­ści­we postę­po­wa­nie skrzyw­dzo­ne­go mał­żon­ka może bowiem zostać uzna­ne za uspra­wie­dli­wio­ne, jeśli nastą­pi­ło bez­po­śred­nio po wyrzą­dze­niu krzyw­dy (np. gwał­tow­na reak­cja na wia­do­mość o zdra­dzie).

Rozkład pożycia małżeńskiego wyłącznie z winy jednego z małżonków

Jeże­li w oce­nie sądu wyłącz­nie jeden z mał­żon­ków jest win­ny roz­kła­du poży­cia (np. zdra­da), roz­wód zosta­nie orze­czo­ny ze wska­za­niem winy takie­go mał­żon­ka, o ile nie zacho­dzą oko­licz­no­ści unie­moż­li­wia­ją­ce wyda­nie wyro­ku roz­wo­do­we­go w spra­wie (patrz: „Kie­dy sąd odmó­wi orze­cze­nia roz­wo­du?”).

Brak orzeczenia o winie

Co do zasa­dy w wyro­ku roz­wo­do­wym sąd orze­ka o winie roz­kła­du poży­cia mał­żeń­skie­go (o czym powy­żej). Na zgod­ne żąda­nie mał­żon­ków sąd zanie­cha jed­nak orze­ka­nia o winie. Sąd jest zwią­za­ny żąda­niem mał­żon­ków, co ozna­cza, iż w wyro­ku roz­wo­do­wym nie znaj­dzie się infor­ma­cja, z czy­jej winy doszło do roz­pa­du mał­żeń­stwa. Każ­da ze stron, aż do wyda­nia wyro­ku przez sąd II instan­cji, może jed­nak zmie­nić swo­je oświad­cze­nie, żąda­jąc od sądu usta­le­nia oso­by win­nej roz­kła­du poży­cia. W orze­cze­niu zabrak­nie stwier­dze­nia odno­śnie winy tak­że wów­czas, gdy sąd wsku­tek prze­pro­wa­dze­nia postę­po­wa­nia dowo­do­we­go usta­li, że żad­na ze stron takiej winy nie pono­si.

Podsumowanie

W wyro­ku roz­wo­do­wym win­no zna­leźć się orze­cze­nie w spra­wie stwier­dze­nia winy w roz­kła­dzie poży­cia mał­żeń­skie­go. Usta­le­nie winy w powyż­szym zakre­sie jest bowiem istot­ne dla dal­szych rosz­czeń, któ­rych stro­ny mogą docho­dzić po orze­cze­niu roz­wo­du (patrz: „Jakie są skut­ki orze­ka­nia o winie w wyro­ku roz­wo­do­wym?”). Wyłącz­nie w wyjąt­ko­wych sytu­acjach orze­cze­nie takie nie znaj­dzie się w sen­ten­cji wyro­ku, a mia­no­wi­cie, gdy zażą­da­ją tego oby­dwo­je mał­żon­ko­wie bądź gdy sąd doj­dzie do prze­ko­na­nia, iż żaden z nich nie pono­si winy.


Przejdź do pod­stro­ny Spra­wy roz­wo­do­we

Masz pyta­nia lub wąt­pli­wo­ści?

Zadzwoń

801 50 10 50